BIM-Lexicon

In dit lexicon worden kort en bondig enkele kernbegrippen binnen de BIM-wereld geduid. Sommige aspecten zijn nog niet gestandaardiseerd en dus is het mogelijk dat de definitie van bepaalde termen verschilt van land tot land of van gebruiker tot gebruiker. Toch zijn onderstaande interpretaties vrij algemeen van toepassing in de Belgische BIM-wereld.

Doorzoek het lexicon naar een specifiek woord:

of ga zelf op zoek via de index

# A B b C D E F H I L M N O P
#
3D

In BIM wordt vaak in drie dimensies gewerkt, maar niet altijd. Met een 3D-model doelt men op de drie geometrische dimensies van het model. Dit verhindert niet dat er nog extra informatie aan de elementen in het model gekoppeld wordt.


4D

Ten opzichte van een 3D-model komt er naast de drie geometrische dimensies bij een 4D-model een domein bij: tijd. 4D-modellen worden gebruikt om een accurate en interactieve planning op te stellen bij de uitvoering.


5D

Een 5D-model incorporeert naast de drie geometrische dimensies en planning een volgende dimensie, zijnde kosten. 5D kan ook toegepast worden zonder dat 4D toegepast wordt.


A

Een as-builtmodel of -dossier is een virtuele weergave van het project op de manier zoals het in realiteit ook gebouwd wordt. Meestal hangt dit samen met een detailniveau LOD500, maar dit is geen vereiste. Een as-builtmodel bevat meestal bijzonder veel informatie die van nut kan zijn als basis voor een beheermodel.


Een attribuut of eigenschap van een BIM-object is een specifiek aspect van de toestand van dat object. Dit kan slaan op geometrische informatie, maar ook meer abstracte bronnen van informatie. Voorbeelden zijn: lengte, breedte, hoogte, bouwlaag, geluidsisolatie, afwerking, sparingen, voorzieningen, kwaliteit, bruto-oppervlak, volumieke massa, gewicht, afwerking, bestelcode, fabrikant, voorzieningen, geleverde datum, kwaliteit, onderhoudscyclus, enzovoort.


B
BCF

Het BIM Collaboration Format of BCF is een open standaard die de communicatie en samenwerking tijdens het bouwproces bevordert. BCF ondersteunt tekst en afbeeldingen die aan een model kunnen toegevoegd. Het dient vooral om te kunnen communiceren over bepaalde issues zonder daarbij het hele model te moeten inladen of bekijken.



 


Als een ontwerpbureau of bouwbedrijf zijn expertise rond BIM wil gebruiken in de samenwerking met de bouwpartners, dan spreekt men van Big BIM. Het doel van Big BIM is om de samenwerking efficiënter te laten verlopen en is gebaseerd op transparantie en de wil om met elkaar informatie uit te wisselen.


BIM

Building Information Modeling of BIM is de overkoepelende naam voor het gebruik van driedimensionale modellen waaraan informatie gekoppeld is tijdens de ontwerp-, uitvoerings- en exploitatiefase van een gebouw.


BIM basis ILS is een afsprakenstelsel voor open BIM en IFC waarin bepaalde basisbegrippen worden gedefinieerd. BIM basis ILS is een initiatief van BuildingSMART Benelux.


Een BIM Plan van Aanpak is een lijst met afspraken en overeenkomsten omtrent praktische zaken tussen verschillende partijen in het bouwproces. In een BIM Plan van Aanpak staat er onder andere welke software gebruikt wordt, wanneer de modellen worden uitgewisseld, welk detailniveau moet bereikt worden, enzovoort.


De bouwheer kan een externe partner inschakelen om BIM-gerelateerde taken in naam van de opdrachtgever uit te voeren: BIM-adviseur


De BIM-coördinator staat dichter bij de modellen dan de BIM-procesmanager. Dit is een persoon of partij die zorgt voor de coördinatie tussen de verschillende disciplines.



 


Per discipline die betrokken is bij het bouwteam wordt een verantwoordelijke aangesteld, de disciplinemanager. Deze persoon houdt een overzicht over het model binnen zijn eigen discipline en verzorgt de communicatie naar de andere partijen binnen het team.


Resultaat van een extractie van gegevens uit het BIM-model. Ze worden per definitie opnieuw gegenereerd bij aanpassingen aan het bronmodel, zodat ze altijd up-to-date blijven.


Het WTCB stelde een Hulpfiche met modelleerrichtlijnen op. Het document vult het eerder gepubliceerde BIM-protocol en het nog te verschijnen BIM-uitvoeringsplan aan.



Het document is een afsprakenstelsel dat omschrijft hoe een BIM-model opgebouwd moet worden om vlot uitwisselbaar te zijn met andere partners. Het is een aanzet om BIM-modellen en IFC-bestanden te standaardiseren en uniformiseren.


Deze persoon of partij houdt een overzicht over de informatiestroom tijdens een project en doet ook de kwaliteitscontrole op de modellen en de processen.


Een document - schema - dat de workflows binnen een BIM-proces in kaart brengt  met vermelding van de gewenste deelmodellen, de geplande vergadermomenten en de betrokken partijen. 


Aanvullend contractueel document op het BIM-protocol. Een leidraad om de gemaakte afspraken van het BIM-protocol in praktijk om te zetten. Het regelt de samenwerking tussen de verschillende BIM-partners.


Een document waarin de opdrachtgever - eventueel bijgestaan door een BIM-adviseur - zijn verwachtingen, doelstellingen, ambities m.b.t. een nieuw BIM-project neerschrijft.


Origineel bouwinformatiemodel dat opgebouwd werd met behulp van specifieke modelleersoftware en opgeslagen is in het native bestandsformaat.



In het kader van BIM tracht men alle wijzigingen aan het project steeds in het bronmodel door te voeren, zodat alle afgeleide documenten en modellen hiermee in overeenstemming blijven.


b

Wereldwijde organisatie die zich inzet voor het beter delen van informatie in de bouwsector door open standaarden (zoals IFC en BCF) te ontwikkelen.



 


C
CDE

De Common Data Environment of CDE is de enige locatie die gebruikt wordt om informatie op te slaan, af te halen, te beheren en te archiveren voor alle verschillende bouwpartners. Het is een soort onlineplatform waartoe alle bouwpartners en in beperkte mate ook de opdrachtgever toegang hebben om alle soorten informatie aangaande het project (grafische, niet-grafische en documentatie) te raadplegen. Het doel van een CDE is om het samenwerken te vergemakkelijken.


Een clashdetectie of clashcontrole wordt gedaan om verschillende modellen of aspectmodellen met elkaar te vergelijken. Met een druk op de knop worden alle verschillen en potentiële problemen in kaart gebracht. Een clashdetectie van twee modellen kan al snel duizenden problemen aankaarten. De manier waarop de modellen gecheckt worden, moet dus goed geprogrammeerd en geïnterpreteerd worden.


Vandaag spreekt men minder en minder over Closed BIM en is het eigenlijk voornamelijk Open BIM dat in de praktijk gebruikt wordt. Bij Closed BIM wordt er samengewerkt binnen één softwarepakket, waardoor de uitwisseling niet moet verlopen via een omzetting naar IFC, maar alles binnen hetzelfde bestandstype kan blijven.


Construction Operations Building Information Exchange of COBie is een manier om informatie uit te wisselen die facilitymanagers nodig hebben gedurende de hele levenscyclus van een gebouw. De informatie in een COBie-bestand kan ook gevonden worden in een IFC-model. Een IFC-model bevat meer informatie; een COBie-bestand is een filter over IFC. Technisch wordt COBie meestal opgeslagen als een Excel Workbook ter aanvulling op bijhorend IFC-model. Het kan echter ook andere vormen aannemen.



 


Een component slaat op één van de samenstellende delen van een object of element. Als het object bijvoorbeeld een muur is, dan zijn de verschillende lagen waaruit die muur is opgebouwd componenten.


De verschillende deelmodellen worden samengevoegd in een coördinatiemodel. Dat gebeurt in de Cloud of op een gemeenschappelijke server. Op het coördinatiemodel wordt de clashdetectie uitgevoerd.


D

In Britse literatuur wordt vaak gesproken over data drops. Dit zijn vooraf bepaalde momenten waarop grote hoeveelheden informatie worden uitgewisseld tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer. Deze data drops gebeuren op logische tijdstippen, na het afwerken van een bepaalde fase in het project.


Elke deeldiscipline van een BIM-project heeft een disciplinemodel. Bijvoorbeeld: 'technieken' of 'afwerking'. Een disciplinemodel kan verschillende deelmodellen omvatten. Bijvoorbeled voor 'technieken': HVAC, elektriciteit, beveiliging, signalisatie, loodgieterij, ...


E
EIR

De Employer’s Information Requirements of EIR duidt op de specifieke doelstellingen en eisen van de opdrachtgever omtrent informatiebeheer tijdens het bouwproject van alle bouwpartners, inclusief onderaannemers. Inhoudelijk kunnen de eisen worden ingedeeld in drie groepen: technisch, commercieel en alles in verband met beheer. Het opstellen van de EIR gebeurt meestal iteratief en is een bindend element van het BIM-protocol.


Volgens ISO 16739: 'een element is een tastbaar, fysiek product dt beschreven kan worden aan de hand van zijn geometrische voorstelling, materialen en andere eigenschappen'.



Een BIM-element: de bouwstenen van een BIM-model. Ze hebben een unieke betekenis.


F

Kosten die ontstaan door fouten die bij het bouwproces tot stand komen (van voorontwerp tot exploitatie). Het zijn overbodige kosten die vermeden zouden kunnen worden door een betere coördinatie of nazicht van de documenten. 



Omdat BIM eerst virtueel bouwen is, worden deze fouten d.m.v. clashdetectie of door modelanalyse vroegtijdig opgespoord en worden de meerkosten vermeden.


H

Na het volledig afwerken van het project vindt de oplevering of handover plaats. Dit is vanzelfsprekend de finale overdracht van informatie en het fysieke project van de opdrachtnemer naar de opdrachtgever. Het digitale Building Information Model wordt op dit moment desgewenst omgevormd tot een Asset Information Model waarmee de uitbater van het bouwwerk aan assetmanagement kan doen.


I
IFC

Industry Foundation Classes of IFC is de algemeen gebruikte open standaard (een ISO-standaard: ISO16739) die gebruikt wordt om modellen uit te wisselen tussen software-applicaties. IFC is in essentie een datamodel dat in verschillende formaten kan worden opgeslagen en dus steeds een tussenmodel tussen twee softwarepakketten vormt. Er moet veel zorg besteed worden aan het exporteren en importeren ervan om zo weinig mogelijk informatie verloren te laten gaan. IFC wordt beheerd door BuildingSMART.


L

Level of Definition is de combinatie van Level of Detail en Level of Information van een model. Het geeft ruwweg aan hoeveel grafische en niet-grafische informatie er in het model aanwezig is.


Als een ontwerpbureau of bouwbedrijf BIM enkel toepast binnen zijn eigen organisatie, dan spreekt men van Little BIM. Het doel van Little BIM is voornamelijk om interne processen te optimaliseren.


LOD

Levels of Development of LOD wordt gebruikt om de ontwikkeling van het 3D-model aan te duiden en de mate waarin het reeds definitieve en betrouwbare informatie bevat. Meestal kan een object in het model een detailniveau hebben van LOD100, 200, 300, 400 of 500. Soms worden er ook nog extra detailniveaus toegevoegd zoals LOD350. Hoe hoger het LOD, hoe meer informatie het model bevat en hoe betrouwbaarder deze is.



Levels of Detail duidt aan hoeveel grafische informatie er in het model reeds aanwezig is. Afhankelijk van de regio wordt dit ook met LOD aangeduid. Gecombineerd met Levels of Information spreken we over Level of Definition.


LOI

Levels of Information of LOI duiden aan hoeveel niet-grafische informatie er in het model reeds aanwezig is. Gecombineerd met Levels of Detail spreken we over Level of Definition.


M

Een mass of zone - de benaming is afhankelijk van de gebruikte software - is een eenvoudig volume in een geometrisch BIM-model, met bepaalde basisinformatie eraan gekoppeld. Vaak kubus- of balkvormig (maar het kan ook andere volumes aannemen) stellen masses een ruimte voor uit het programma van eisen en laat het de architect toe om zeer snel een eenvoudig massamodel samen te stellen in de beginfase van het ontwerp. 


Het BIM-level of maturiteitslevel waarbinnen een project wordt verwezenlijkt, duidt op de mate waarin van BIM gebruik wordt gemaakt over het hele proces en door de hele keten. Bij Level 0 wordt BIM totaal niet gebruikt, bij Level 3 spreekt men van iBIM.


De Model Element Author of MEA van een bepaald object is de persoon of de partij die instaat voor het afwerken van dat object. De MEA van een object kan wijzigen tijdens het proces, naargelang er andere LOD’s worden verwacht.


N

Bestendsformaat van de specifiek gebruikte software. Bij digitale modellen verwijst dit naar het oorspronkelijke bestandsformaat van het bronmodel.



Indien wordt samengewerkt met Open-BIM worden deze native bestanden omgezet naar een universeel IFC-formaat. 


In tegenstelling tot een open standaard kan een native format enkel worden ingelezen door de software (en vaak ook de versie) waarin het gemaakt is. Tegenwoordig kiest men er steeds vaker voor om via open standaarden informatie uit te wisselen, vanwege de flexibiliteit en uniformiteit.


O

Objecten of elementen in een BIM-model zijn de virtuele bouwblokken waarmee wordt ontworpen en gemodelleerd. Vrijwel alles in een model kan een object genoemd worden: een muur, een kolom, een stoel, een lamp, een baksteen,…



 


Vandaag is dit de voornaamste ‘soort’ BIM en spreekt men amper nog over Closed BIM. Bij Open BIM wordt er samengewerkt door de verschillende bouwpartners met referentiemodellen, die uitgewisseld worden via een open standaard als IFC. Elke organisatie werkt in haar eigen software, maar zet haar modellen wel steeds om naar een open standaard om met andere organisaties uit te wisselen, ongeacht de gebruikte software.


P

Het programma van eisen is voor veel aanbestedingen en bouwprojecten de basis voor het verloop van het proces. Bij BIM wordt het programma van eisen gedigitaliseerd en kan het op elk moment gebruikt worden om het model af te toetsen en te zien of het strookt met wat gevraagd is.


Een BIM-protocol is een administratief document waarin de communicatiewijze, de eigendoms- en gebruiksrechten, proceseisen, aansprakelijkheden en informatiebehoeften beschreven worden. Het betreft enkel de pure essentie van de samenwerking. De praktische en technische uitwerking wordt eerder beschreven in het BIM Plan van Aanpak.


Een puntenwolk is een eindige verzameling van cartesische 3D-coördinaten. Deze worden in BIM-context verzameld door een laserscanner vanop meerdere plaatsen een ruimte te laten inscannen. Het resultaat is een volwaardig 3D-model van de gescande ruimte waarmee meteen aan de slag kan worden gegaan. Een puntenwolk kan ook los van een BIM-context worden gebruikt.


De definities die hier worden gepresenteerd zijn voor een groot deel gebaseerd op bestaande BIM-woordenboeken uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk.
Het is niet de bedoeling deze tegen te spreken. Integendeel, soms komen ze vrijwel exact met elkaar overeen.

De gebruikte bronnen zijn

Partners