Het Havenhuis, Antwerpen

  • 20-02-2018
FOTO: Sarah Blee
FOTO: Sarah Blee
FOTO: Sarah Blee
FOTO: Sarah Blee
RENDER: Bureau Bouwtechniek i.s.m. Zaha Hadid Architects
RENDER: Bureau Bouwtechniek i.s.m. Zaha Hadid Architects

Het Havenhuis is een project op het Antwerpse eilandje dat bestaat uit de renovatie van een voormalige brandweerkazerne en een nieuwbouwkantoor. Het gebouw dient als uithangbord van de tweede grootste Europese haven en nummer vijf op wereldschaal en situeert zich op de grens tussen haven en stad. Het complex groepeert de verschillende diensten van het Antwerpse Havenbedrijf op één locatie.

Oud en nieuw worden met elkaar gecombineerd waarbij een glazen balkvormig volume torent boven het bestaande gebouw van de brandweerkazerne. Het nieuwe volume steunt op sculpturale pijlers waarvan er enkele de overdekte binnenplaats van de brandweerkazerne doorboren. Een panoramische liftkoker die vertrekt vanuit de binnenplaats, maakt het nieuwe volume toegankelijk.

In het nieuwbouwvolume bevinden zich o.a. kantoren, een restaurant, een auditorium, een foyer en een terras met weidse uitzichten op de omgeving. De kantoren zijn landschapskantoren die een flexibele werkomgeving mogelijk maken. Onder het voorplein is een ondergrondse parkeergarage van twee verdiepingen.

 

Welke partijen waren betrokken bij het BIM-proces?

Het Havenhuis is een ontwerp van Zaha Hadid Architects en opende eind 2016 zijn deuren. Het technisch ontwerp- en adviesbureau Bureau Bouwtechniek stond in voor de technische ondersteuning van de architect vanaf wedstrijdfase en vertaalde het oorspronkelijk ontwerp met behulp van BIM. Zij werkten hiervoor samen met Studiebureau Mouton om te komen tot een budgettair haalbaar en technisch maakbaar ontwerp.

Voor welke onderdelen werd BIM wel/niet toegepast?

Bureau Bouwtechniek bouwde het architecturale model. Studiebureau Mouton stond in voor het maken van het 3D-model voor het onderdeel stabiliteit.

Waarom en door wie werd beslist om dit project uit te voeren met BIM?

Bureau Bouwtechniek besliste zelf om haar onderdeel uit te werken in een BIM-model. Deze werkwijze werd voornamelijk gehanteerd omwille van de complexe geometrie van de nieuwe glazen bovenbouw. De architecturale studie van het Havenhuis was voor Bureau Bouwtechniek de aanleiding om het klassieke proces en de traditionele werkwijze om te zetten naar een workflow met BIM-model zodat ontwerpdocumenten gegenereerd kunnen worden uit het model en niet langer losstaande momentopnames zijn.

Hoe is het BIM-proces verlopen? Liep het vlot? Waren er bepaalde knelpunten?

De grootste moeilijkheden tijdens het BIM-proces waren voornamelijk software technisch van aard. Zo moest er een oplossing gevonden worden om de complexe gevelelementen van de driehoekig gefacetteerde glazen gevel te modelleren in de BIM-software die op dat moment voorhanden was. De nieuwbouwgevels zijn namelijk opgebouwd uit glazen driehoeken die lichtjes geroteerd staan ten opzichte van elkaar zodat de lichtinval steeds veranderende reflecties oplevert.

Uiteindelijk werd de exacte geometrie van de glazen bovenbouw in Excel berekend. Hierna tekenden Bureau Bouwtechniek een 3D-stramien in AutoCAD. Tenslotte werd dit stramien door een stukje eigen ontwikkelde software omgezet naar een puntenwolk in Revit waar die als basis kon dienen om de complexe gevelelementfamilies rond te modelleren.

Voor Bureau Bouwtechniek was en is nog steeds het omgaan met verschillende bestandsformaten van externe partijen voor aangeleverde 3D of BIM-modellen een uitdaging. Zo moet er bij elke partnerconfiguratie steeds gezocht worden naar de meest optimale manier van modeluitwisseling via import- en exportprocedures.

In het geval van het Havenhuis werd de 3D-geometrie van de voorste betonnen pijler die door het Studiebureau Mouton in Rhinoceros was gemodelleerd, overgebracht via het SAT-formaat. Dit is geen BIM-formaat, maar het liet wel toe om potentiële geometrische conflicten op te sporen. De staalstructuur van de bovenbouw werd uitgewisseld via het klassieke DWG-formaat.

In hoeverre vormde BIM voor dit project een meerwaarde?

Dankzij het BIM-model kon op basis van horizontale en verticale sneden doorheen dit model een complete plannenset gegenereerd worden zonder interne tegenstrijdigheden of clashes. Bovendien kreeg het ontwerpteam dankzij het BIM-model de mogelijkheid om complexe 3D-geometrieën en aansluitingen te bestuderen en de visuele impact ervan te beoordelen. Zo konden alternatieve detailoplossingen en de gevolgen langs alle kanten beoordeeld worden.

Ook voor de aannemer betekende het BIM-model tijdens de uitvoering een meerwaarde aangezien het gebruikt werd om de uitvoeringsstudie van de verschillende onderaannemers te coördineren.

Wat heeft dit project u geleerd m.b.t. het bimmen?

Het werken met BIM-modellen kan een oplossing bieden voor het onder controle krijgen van geometrisch complexe gebouwen en aansluitingen. De mogelijkheid om in 3D componenten te modelleren en hieruit plannen te genereren en bovendien potentiële (geometrische) conflicten op te sporen nog voor ze zich op een werf kunnen voordoen, betekent een enorme meerwaarde voor de workflow. Een BIM-model wordt momenteel bij Bureau Bouwtechniek gezien als de generale repetitie van de constructie van het gebouw nog voor de eigenlijke bouw begint.

Opdrachtgever

Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen

Locatie

ANTWERPEN

Ontwerp

Zaha Hadid Architects

Betrokken studiebureaus

Bureau Bouwtechniek (ontwerp- en adviesbureau)
Studiebureau Mouton (stabiliteit)
Ingenieursbureau Ingenium (technieken)
Daidalos Peutz (akoestiek)
Origin (restauratie)
FPC (brandveiligheid)

Gebruikte software

Autodesk Revit 2010