BIM – What’s in it voor de opdrachtgever?

  •   21-09-2017
  • Rik Neven

Op de beurs Utility2Build mocht BIM niet ontbreken als thema van de seminaries. Peggy Bovens van Bouwdata zal samen met Kevin Coeymans en Marijn Degerickx van Q-Bus Architectenbureau focussen op de consequenties van het bimmen voor de opdrachtgever. Peggy Bovens die de werken aan AZ Sint-Maarten opvolgde, licht voor BIMtonic alvast een tip van de sluier.

BIM vraagt transparantie, verantwoordelijkheidszin en discipline. Alle administratieve gewoontes die geen kennis opleveren, worden best overboord gegooid. De presentatie toont hoe dit bij de vervangingsnieuwbouw van AZ St Maarten te Mechelen verloopt.

De meeste projecten tot dusver verlopen volgens de klassieke “design-bid-build” procedure. In België zijn er hierbij drie grote “bottle necks” die een vlotte afhandeling verhinderen:

  • De opmeting gebeurt door de architect maar de verantwoordelijkheid ligt bij de aannemer. Dit leidt tot slordigheid en vormt de bron waar het leeuwendeel van de verrekeningen uit voortstroomt.
  • De manier waarop de meetstaat opgebouwd wordt, behoort tot de “creatieve vrijheid” van de architect. M.a.w. de calculator bij een aannemer krijgt, nog los van het project an sich, een steeds wisselende document voorgelegd waardoor hij nauwelijks project overkoepelende kennis kan opbouwen
  • De “indirecte kosten” m.b.t. een deel van de bouwplaatsinrichting, werkvoorbereiding, projectleiding, AK en winst/risico vormen, afhankelijk van het soort project, 18 à 30% van de productiekost en zitten verborgen in de “directe kosten”. D.w.z. dat de reële kostprijs enkel door de betrokken aannemer gekend is.

Gezien de grote concurrentie en het feit dat het enige criterium de prijs is, zal een aannemer geneigd zijn om weinig uitgewerkte dossiers of dossiers met een grote foutenlast te selecteren en een negatieve marge te nemen op de “foute” posten.

Daarnaast ontwikkelt hij een alternatief scenario met een realistische tot hoge marge en zal hij bij uitvoering wijzigingen stimuleren om zo zijn mogelijk initieel negatieve marge alsnog te corrigeren.

Dit maakt dat de reële bouwkost vaak tot 30% hoger ligt dan de aannemingssom. Lukt het de aannemer niet om dit geld bij de bouwheer te recupereren via verrrekeningen, dan zal hij zijn onderaannemer via slechte contracten onder druk zetten. En lukt dit laatste evenmin, dan zal de hoofdaannemer te maken krijgen met een pak verliesposten.

De nieuwe software die momenteel onze markten overspoelt, heeft een totaal andere insteek.

Groupware of een sharepoint heeft als doel om met een groep gebruikers een gezamenlijk gedragen einddoel te bereiken o.b.v. het delen van kennis. Het vormt dan ook een belangrijk communicatiemiddel ter ondersteuning van samenwerkingsprocessen.

BIM (Building Information Modelling/Management) is gelijk aan virtueel bouwen. Het gebouw wordt in een zeer grote database gegoten waarbij de tekeningen één “verschijningsvorm” zijn en de meetstaat een andere weergave van diezelfde data.

BIM is een proces dat verder gaat dan een verandering van software. Het zet de traditionele fasen van een bouwproces op zijn kop en het impliceert het delen van veel meer data dan architecten en ingenieurs gewend zijn.

Het effect op de bouwpraktijk is gigantisch:

  • De nieuwe sleutelbegrippen zijn samenwerking i.p.v. concurrentie en openheid i.p.v. afscherming van knowhow
  • Dit vraagt ook een duidelijk afsprakenstelsel en de nodige discipline en verantwoordelijkheidszin om zich hier aan te houden
  • Wil men verder gaan dan enkel 3D clash controle dan zal de opbouw van kostenkengetallen én controle ervan bij uitvoering nodig zijn om snel ontsporingen te detecteren

 

Wat heeft dit nu voor gevolgen t.o.v. de klassieke “design-bid-build” procedure ?

De selectie van de aannemer gebeurt niet meer louter op prijs. De voorkeur zou moeten gaan naar een offertevraag waarbij ook vertrouwen, technische knowhow en referenties mee in de weging worden genomen.

Die selectie moet ook tijdens het ontwerpproces gebeuren zodat de knowhow van de aannemer optimaal meegenomen kan worden in de technische uitwerking van een project.

Geen indirecte kosten meer: de Algemene UitvoeringsKosten (AUK) moeten behandeld worden als productiekosten en de Algemene Kosten (AK) en het  winst/risico percentage maken deel uit van de onderhandeling (een beetje analoog aan de staartkosten in Nederland). Daarenboven gebeurt het budgetbeheer door de bouwheer zelf en dient hij “minzaam” leiderschap te tonen.

Het is ook zaak de facility manager vroeg bij het project te betrekken en hem op z’n minst de technische fiches te laten goedkeuren.

Een en ander is uitgetest bij de vervangingsnieuwbouw van AZ St Maarten in Mechelen. De eerste ontwerplijnen zijn in 2008 getrokken en op 30 april 2018 zal het gebouw opgeleverd worden. Het zal drie bestaande ziekenhuizen samenbrengen op een oppervlakte van ca. 105.000m² en wordt gerealiseerd met een investeringsbudget van ca. € 355 miljoen (incl. aankoop grond, deelname in de kosten van de infrastructurele voorzieningen, inhuizing en BTW).

 

Conclusie van dit alles is is dat je BIM, op administratief-financieel vlak althans, kan uitvoeren via een 12 stappenplan, zoals uitgelegd in dit artikel.

Nieuwsbrief

Het beste van BIMtonic, rechtstreeks in uw inbox